كوچك يا بزرگ كردن بخش :.

علل و درمان کم خونی در شیرخواران

گفتگو، رمضان شهسواری. آیا کم‌خونی، در شیرخواران شایع است؟ این سؤال شاید در ذهن بسیاری از افراد، بویژه والدین باشد و سخت، به دنبال آن باشند. در این رابطه، دکتر هادی موسی خانی، پزشک فوق تخصص خون و آنکولوژی کودکان و عضو هیأت علمی دانشگاه، گفت: شایع ترین نوع کم خونی، فقر آهن می باشد که در سنین 9 تا 24 ماهگی، بیشتر رُخ می دهد، پس بنابر این می توان گفت که در شیر خوران، کم خونی شیوع بیشتری دارد.

دکتر موسی خانی با بیان اینکه کم خونی طبیعی (آنُمی فیزیولوژیک) در شیر خوران سر موعد به دنیا آمده (ترم) حدود شش هفتگی ایجاد شده و در سنین هشت تا 12 هفتگی، بر طرف می شود؛ اظهار کرد: این مشکل در نوزادان نارس، زودتر خود را نشان داده و حتی به سه هفتگی هم می رسد. وی ادامه داد این موضوع، علت های مختلفی دارد، ولی شایع ترین آنها ارتروپرئتین پایین و طول عمر کوتاه گلبول های قرمز می باشد. پاسخ دکتر موسی خانی، رییس مرکز آموزشی – درمانی قدس قزوین به سؤال های دیگری در این زمینه، به شرح زیر است.

آیا برای رفع کم خونی طبیعی، نیازی به تجویز دارو می باشد؟

خیر. همانگونه که از اسم آن (فیزیولوژیک) بر می آید، کم خونی طبیعی، اگر با بیماری زمینه ای و یا تشدید کننده آن همراه نشود، بطور معمول، خود محدود شونده بوده و نیازی به درمان ندارد.

دلایل شیوع کم‌خونی بین شیرخواران چیست؟

رشد سریع توده بدنی در شیر خواران و پس از آن، تأمین نشدن آهن مورد نیاز بدن، دلیل آن است.

والدین، از کجا متوجه شوند که کودک شیرخوارشان، کم‌خون است؟

بر اساس دستور العمل های سازمان بهداشت جهانی، مادران باید در دوران بارداری از ترکیبات آهن استفاده کنند و بعد از تولد، در شیرخواران ترم از چهار ماهگی و در نوزادان نارس و زود رس از زمان دو برابر شدن وزن بدن، باید قطره آهن برای کودک شروع شود. رعایت نکردن این موارد، به یقین باعث کم خونی کودک خواهد شد.

کم‌خونی ناشی از فقرآهن، علائم ظاهری خاصی دارد که مادر بدون مراجعه به پزشک و آزمایش متوجه آن شود؟

از نظر ظاهری، کم خونی فقر آهن باعث رنگ پریدگی ملتحمه چشم ها و سفید شدن خطوط کف دست و بستر ناخن های دست می شود، ولی مهمتر از همه اینها رفتارهای غیر عادی بچه ها می باشد. مثل: لج بازی، بی خوابی، بی اشتهایی، بی حوصله بودن، تمایل به خوردن مواد نامعمول (رنگ دیوار و مُهر)

اگر مادری به این علائم بی‌تفاوت باشد یا در دادن قطره آهن بی‌توجهی کند، چه مشکلاتی سلامت کودک را تهدید می‌کند؟

آهن جزء جدا نشدنی بیشتر واکنش های مهم بدن که در بیشتر ارگان های داخلی بدن (از جمله مغز) اتفاق می افتد، هست. پس بنابر این، می توان نتیجه گرفت که کم خونی فقر آهن و تهی شدن بدن از آهن، عواقب متعدد وخیمی، مانند: ضریب هوشی پایین و بیماری قلبی را بدنبال دارد.

  

آیا هم کودکانی که شیرمادر می‌خورند و هم شیرخوارانی که از شیرخشک‌های غنی شده با آهن تغذیه می‌کنند، نیاز به مصرف قطره آهن دارند؟

شیر خشک های غنی شده از آهن به اندازه وافی و کافی آهن ندارند که فقط استفاده از آنها نیازهای آهن کودکان را برطرف کند. برای جذب یک میلی گرم آهن، باید روزانه 10 میلی گرم آهن مصرف شود که در بهترین شرایط و بدون وجود بیماری های دستگاه گوارش، تأمین این مقدار فقط با مصرف فراورده های آهن، ممکن خواهد بود.

شیرخواران به چه مقدار قطره آهن در روز نیاز دارند؟

شیر خوارانی که به عنوان درمان نگهدارنده، آهن مصرف می کنند، روزانه به اندازه دو برابر وزن بدنشان، عنصر خالص آهن(المنتال) نیاز دارند.

قطره آهن تا چه سنی باید به کودکان داده شود؟

طبق پروتکل های سازمان بهداشت جهانی، باید تا دو سالگی، به کودک قطره آهن داد البته به شرطی که به اندازه کافی و از زمان مناسب، آهن مصرف کرده باشند و گرنه باید تا دو سال و نیم یا حتی سه سالگی ادامه داشته باشد.

در داروخانه‌ها قطره آهن ایرانی و خارجی وجود دارد و تفاوت قیمت آن‌ها نیز بسیار فاحش است. آیا قطره آهن خارجی باکیفیت‌تر است؟

قطره های آهن ایرانی متناسب با نژاد ایرانی می باشند، پس بنابر این، بهترین نوع آهن، همان قطره یا شربت ایرانی است. از طرفی کیفیت داروهای ایران نه تنها از انواع خارجی پایین نیست، بلکه بالاتر هم می باشد، ولی به هر حال، در بعضی شرایط، استفاده از داروهای خارجی، با نظر پزشک، اجنتاب ناپذیر است.

در صورتی که مادری بیش از حد تجویز شده یا کمتر از آن به فرزندش قطره آهن بدهد، مشکلی پیش می‌آید؟

بطور کلی، قطره آهن، مزه و طعم خوبی ندارد و بعید است  که مادری بیش از حد نیاز به فرزندش آهن بدهد. در خوشبینانه ترین حالت، امید می رود که حداقل میزان مورد نیاز را بچه ها استفاده کنند. البته بیشتر، مصرف کم یا ناکافی، شیوع دارد که باعث کم خونی فقر آهن خواهد شد.

آیا در کنار دادن قطره آهن، می‌توان با تغذیه نیز ذخایر آهن را غنی کرد؟

شیر خواران تا شش ماهگی باید از شیر مادر تغذیه کنند، ولی از آن زمان به بعد، باید درصد بیشتری از کالری بچه ها از طریق دادن غذای کمکی تامین شود و یکی از اهداف این توصیه تغذیه ای، رفع مقداری از نیاز های آهن و ویتامین ها از طریق غذا می باشد.

آیا مصرف این مواد به وسیله مادر، به غنی شدن شیر او از نظر آهن و غنی کردن ذخایر آهن شیرخوار کمک می‌کند؟

به هر حال، رژیم غذایی مادر در محتوای شیر او تاثیر بسزایی دارد، ولی باید به مادران گوشزد کرد که هیچ کاری باعث نمی شود که شیرخوار از خوردن آهن، معاف شود.

اینجانب، همیشه این نکته را به مادران توصیه می کنم که دو وظیفه اصلی و مهم برای آنان در قبال فرزندانشان، دادن شیر و قطره آهن می باشد.

امید می رود که روزی، همه خانواده ها به این باور برسند که نباید به دلایل غیر اصولی و غیر منطقی، شیر خوار دلبندشان را از خوردن قطره آهن محروم کنند.   


آدرس سایت دانشگاه علوم پزشکی قزوین

www.qums.ac.ir

بيشتر